Πρόληψη και σύστημα υγείας στην Κύπρο
Χωρίς ουσιαστική ενίσχυση της πρόληψης και εφαρμογή της προσέγγισης Health in All Policies, οι πιέσεις στο σύστημα υγείας, κοινωνικής φροντίδας και στην κοινωνία θα ενταθούν.
Βάσει των Core Health Indicators 2025 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO – Ευρωπαϊκή Περιφέρεια), που αποτυπώνουν την πιο πρόσφατη και συγκρίσιμη εικόνα για την υγεία και τους καθοριστικούς της παράγοντες στην Ευρώπη, τι σημαίνουν τα δεδομένα συγκεκριμένα για την Κύπρο και γιατί πρέπει να μας απασχολήσουν τώρα 👇
🇨🇾 Κύπρος: καλή στην περίθαλψη, αδύναμη στην πρόληψη
🔎 Τι δείχνουν τα στοιχεία
🚶♂️ Ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα ~41% (από τα υψηλότερα στην Ευρώπη)
🚬 Κάπνισμα ~35% (υψηλό με ευρωπαϊκά δεδομένα)
⚖️ Παχυσαρκία ενηλίκων ~23%
💊 Ισχυρή πρόσβαση σε φάρμακα & υπηρεσίες μέσω ΓεΣΥ
⏳ Μεγάλο χάσμα προσδόκιμου ζωής vs υγιούς προσδόκιμου (πολλά χρόνια ζωής με νοσηρότητα)
📌 Τι σημαίνει αυτό για το σύστημα
Το ΓεΣΥ θεραπεύει αποτελεσματικά, αλλά δεν ενσωματώνει επαρκώς την πρόληψη Οι μελλοντικές πιέσεις θα μεταφερθούν σε:
🧓 μακροχρόνια φροντίδα
👨👩👧 άτυπη φροντίδα και οικογένειες
💶 βιωσιμότητα δημόσιων και κοινωνικών δαπανών
⚠️ Το ζήτημα δεν είναι οι προσωπικές επιλογές υγείας, αλλά το πλαίσιο που τις διαμορφώνει.
Η υγεία επηρεάζεται άμεσα από πολιτικές σε μεταφορές, εκπαίδευση, εργασία, αστικό σχεδιασμό
Αυτό αποτυπώνει και η ευρωπαϊκή προσέγγιση Health in All Policies (HiAP) 🇪🇺
Τα δεδομένα υπάρχουν 📊 όμως η συστηματική ενσωμάτωσή τους στη χάραξη πολιτικής υστερεί
🛠️ Τι χρειάζεται:
🎯 Στόχος στο υγιές προσδόκιμο ζωής, όχι μόνο στη θνησιμότητα
🧩 Εφαρμογή της αρχής Health in All Policies σε εθνικό επίπεδο
(δεσμευτική αξιολόγηση επιπτώσεων υγείας σε βασικές πολιτικές)
💡 Κίνητρα πρόληψης μέσα στο ΓεΣΥ (συμβουλευτική τρόπου ζωής, διακοπή καπνίσματος)
🏛️ Διατομεακή διακυβέρνηση με σαφή λογοδοσία (Υγεία, Μεταφορές, Παιδεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση – Δήμοι)
📈 Χρήση δεικτών WHO για αξιολόγηση, προϋπολογισμό και δημόσια λογοδοσία