Μεταρρύθμιση πολιτικής αναπηρίας
♿ Το πραγματικό τεστ του νέου νόμου για την αναπηρία δεν είναι η ψήφισή του
Παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα εφαρμογής:
🔹 Πώς θα αναπτυχθούν πραγματικά υπηρεσίες στην κοινότητα;
🔹 Πώς θα στηριχθούν οι άτυποι φροντιστές, που ήδη σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος φροντίδας;
🔹 Πώς θα μετρηθεί η ποιότητα και αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών;
Η μετάβαση από επιδόματα σε υπηρεσίες είναι απαραίτητη.
Αλλά χωρίς υποδομές, επαγγελματίες και αξιολόγηση, ο κίνδυνος είναι ένας:
👉 η μεταρρύθμιση να μείνει περισσότερο στο χαρτί παρά στην καθημερινότητα των ανθρώπων.
🔎 Ορισμένα βασικά ζητήματα πολιτικής που προκύπτουν
1️⃣ Απουσία μηχανισμών εφαρμογής και αξιολόγησης
Δεν φαίνεται να προβλέπονται:
• δείκτες ποιότητας
• μηχανισμοί αξιολόγησης αποτελεσματικότητας
• συστηματική παρακολούθηση
Χωρίς αυτά, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε αν οι πολιτικές οδηγούν σε:
• περισσότερη ανεξάρτητη διαβίωση
• λιγότερο κοινωνικό αποκλεισμό
• ουσιαστική κοινωνική συμμετοχή
2️⃣ Το νομοσχέδιο εισάγει νέο σύστημα υπηρεσιών χωρίς να καθορίζει επαρκώς:
• το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό
• τη γεωγραφική διαθεσιμότητα υπηρεσιών
• τους μηχανισμούς χρηματοδότησης
⚠️ Υπάρχει κίνδυνος η μεταρρύθμιση να εφαρμοστεί σταδιακά ή άνισα μεταξύ περιοχών.
3️⃣ Community living χωρίς ισχυρή τοπική διάσταση
Η ανάπτυξη υπηρεσιών στην κοινότητα είναι βασική αρχή της UN CRPD.
Ωστόσο, η μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης του 2024 θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περισσότερο για:
🏙️ ανάπτυξη τοπικών δομών κοινωνικής φροντίδας
🤝 συνεργασία κράτους και δήμων
📍 καλύτερη ανταπόκριση στις τοπικές ανάγκες
4️⃣ Η πραγματικότητα της άτυπης φροντίδας παραμένει στο περιθώριο
Στην Κύπρο, μεγάλο μέρος της καθημερινής φροντίδας παρέχεται από:
• 👨👩👧👦 μέλη της οικογένειας
• 👩⚕️ μετανάστριες οικιακές βοηθούς
Η εισαγωγή του ρόλου του Κοινωνικού Συνοδού / Βοηθού Ατόμων με Αναπηρίες είναι θετική, αλλά παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα:
• πώς συνδέεται με τους άτυπους φροντιστές
• αν οι σημερινές μορφές φροντίδας μπορούν να ενταχθούν στο νέο σύστημα
• αν θα αναπτυχθούν υπηρεσίες ανάπαυλας φροντίδας (respite care)
5️⃣ Εργασιακή ένταξη χωρίς ολοκληρωμένη στρατηγική απασχόλησης
Η εισαγωγή του Επαγγελματία Εργασιακής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες είναι μια θετική κατεύθυνση.
Όμως χωρίς:
• σαφείς εθνικούς στόχους απασχόλησης
• ουσιαστικά κίνητρα προς εργοδότες
• σύνδεση με το εκπαιδευτικό σύστημα
ο ρόλος αυτός κινδυνεύει να παραμείνει περιορισμένος.
6️⃣ Η ανεξάρτητη διαβίωση συνδέεται άμεσα με τη μακροχρόνια φροντίδα
Για πολλά άτομα με αναπηρίες, η δυνατότητα ανεξάρτητης διαβίωσης εξαρτάται από την πρόσβαση σε:
• υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας
• καθημερινή προσωπική υποστήριξη
• υπηρεσίες φροντίδας στην κοινότητα
Ωστόσο, τα υφιστάμενα προβλήματα του συστήματος μακροχρόνιας φροντίδας στην Κύπρο φαίνεται να παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός του πλαισίου του νόμου.
⚠️ Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό κενό πολιτικής.