Πρόσβαση χωρίς εμπόδια2
Πρόσβαση χωρίς εμπόδια; Γιατί το 0,1% στις ανικανοποίητες ανάγκες υγείας δεν λέει όλη την αλήθεια για το σύστημα υγείας στην Κύπρο
Eurostat (2024): Μόνο το 0,1% των Κυπρίων δήλωσαν ανικανοποίητες ανάγκες υγείας – Πώς εξηγείται αυτό και τι σημαίνει για το σύστημα υγείας;
Τα χαμηλά ποσοστά ανικανοποίητων αναγκών μπορούν να συνυπάρχουν με σοβαρές πιέσεις στο σύστημα υγείας. Η καθολική πρόσβαση είναι η βάση· το ζητούμενο είναι η έγκαιρη και αποδοτική παροχή υπηρεσιών.
Η Κύπρος καταγράφει διαχρονικά από τα χαμηλότερα ποσοστά ανικανοποίητων ιατρικών αναγκών στην ΕΕ, τόσο πριν όσο και μετά την εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ) το 2019.
2010–2018 (πριν το ΓεΣΥ): Οι ανικανοποίητες ανάγκες υγείας κυμαίνονταν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, περίπου 0,8%–1,3% του πληθυσμού.
Μετά το 2019 (με το ΓεΣΥ): Τα ποσοστά μειώθηκαν ακόμη περισσότερο, κάτω από 1%, φτάνοντας το 0,1%–0,2% το 2022–2024 (χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, σε σύγκριση με μέσο όρο ΕΕ 3–4%).
Την ίδια στιγμή, εκθέσεις του ΟΟΣΑ και του ΠΟΥ επισημαίνουν σημαντικές προκλήσεις στο σύστημα, όπως μεγάλους χρόνους αναμονής, ελλείψεις προσωπικού και περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών ψυχικής υγείας, αποκατάστασης και μακροχρόνιας φροντίδας.
Γιατί η Κύπρος εμφανίζει τόσο χαμηλά ποσοστά ανικανοποίητων αναγκών
1. Ορισμός «ανικανοποίητης ανάγκης»
Οι έρευνες της Eurostat (EU-SILC) καταγράφουν αν ο πολίτης χρειαζόταν ιατρική εξέταση/θεραπεία τους τελευταίους 12 μήνες και δεν την έλαβε καθόλου, λόγω κόστους, απόστασης ή λιστών αναμονής.
Όσοι λαμβάνουν τελικά τη φροντίδα— εστω με καθυστέρηση—δεν καταγράφονται ως ανικανοποίητη ανάγκη.
Συνεπώς: Καθυστέρηση ≠ ανικανοποίητη ανάγκη.
2. Πρόσβαση πριν το ΓεΣΥ
Πριν το 2019, η Κύπρος διέθετε ένα διττό σύστημα: δημόσιο με χαμηλό κόστος και ιδιωτικό για όσους είχαν την οικονομική δυνατότητα.
Έτσι, οι περισσότεροι πολίτες κατάφερναν τελικά να λάβουν υπηρεσίες, ακόμα και με αναμονές.
3. Υψηλές ιδιωτικές δαπάνες
Πριν το ΓεΣΥ, οι ιδιωτικές πληρωμές ήταν από τις υψηλότερες στην ΕΕ (~45% της συνολικής δαπάνης υγείας το 2018).
Αυτό λειτουργούσε ως «βαλβίδα διαφυγής» για όσους μπορούσαν να αποφύγουν τις αναμονές στο δημόσιο σύστημα.
4. Επίδραση του ΓεΣΥ (μετά το 2019)
Η καθολική κάλυψη μείωσε τα οικονομικά εμπόδια για όλα τα εισοδηματικά στρώματα.
Ιδιωτικοί πάροχοι εντάχθηκαν στο ΓεΣΥ, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών.
Οι αναμονές εξακολουθούν, αλλά η ισότητα στην πρόσβαση βελτιώθηκε σημαντικά.
Τα πολύ χαμηλά ποσοστά ανικανοποίητων αναγκών στην Κύπρο, με τον τροπο που καταγράφoνται απο την Eurostat, πιθανως να αντανακλούν ένα σύστημα όπου οι πολίτες σχεδόν πάντα λαμβάνουν τελικά φροντίδα, ενώ από το 2019 και μετά η οικονομική προσιτότητα έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Ωστόσο, αυτά τα στοιχεία δεν πρέπει να κρύβουν τις συνεχιζόμενες προκλήσεις: μεγάλες λίστες αναμονής, κενά σε εξειδικευμένες υπηρεσίες και ελλείψεις προσωπικού.
